Waiting For A Visa | Gautam Buddhanche Charitra

Description

वेटिंग फॉर अ व्हिजा’ हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी १९३५-३६ दरम्यान लिहिलेले आत्मकथात्मक वर्णन आहे. यात त्यांनी दलित समाजाला भोगावी लागणारी जातीय अपमानाची आणि भेदभावाची कठोर वास्तवता उघड केली आहे. शीर्षक रूपकात्मकरीत्या सूचित करते की, भारतीय समाजात दलितांचा मान, सन्मान आणि स्वीकार मिळविण्याचा संघर्ष अजूनही संपलेला नाही.
डॉ. आंबेडकर बालपणीच्या अनुभवांतून सांगतात की, ‘अस्पृश्य’ ओळखीमुळे त्यांनी जीवनात मदतीचा नकार, अतोनात अपमान आणि मनावर खोलवर उमटलेली भीती अनुभवली. उच्चशिक्षण घेऊन भारतात परतल्यानंतरही त्यांना राहण्यासाठी घर नाकारले गेले, ज्यातून शैक्षणिक आणि सामाजिक भेदभावाची व्याप्ती दिसते.
वाहतूक सेवा नाकारणे, टांगेवाल्यांचा विरोध आणि अस्पृश्यतेभोवतीचे अंधविश्वास समाजातील पूर्वग्रहांची तीव्रता दर्शवतात. आरोग्यसेवेतही भेदभाव किती घातक आहे, याचे उदाहरण म्हणजे एका दलित स्त्रीला उपचार न मिळाल्याने तिचा झालेला मृत्यू.
व्यावसायिक क्षेत्रातही अपमानाची हीच परंपरा दिसते. जात सांगितल्यावर लेखनिक म्हणून काम करणाऱ्या एका भंगी युवकाचा झालेला छळ आणि नोकरीबरून पायउतार होण्याची वेळ आल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.
शेवटी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर सांगतात की, शूद्र आणि अस्पृश्यांवरील भेदभावाची मुळे इतिहासात खोलवर रुजली असून, या अन्यायाविरुद्ध लढा देणे हेच त्यांचे आयुष्यभराचे ध्येय राहिले.

‘‘दादा केळूसकरांनी दिलेल्या पुस्तकामुळे मी बुद्धाकडे वळलो. त्या लहान वयातसुद्धा रिकाम्या डोक्याने मी बुद्धाकडे गेलो नाही. मला पार्श्वभूमी होती आणि बुद्धाच्या जीवनावरील पुस्तक वाचताना मी तुलना व भेद करीत असे. बुद्ध आणि त्यांचा धम्म यांच्यात रस घेण्याची ही माझी सुरुवात होती.’’
-डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर

कृ.अ. केळूसकर हे गेल्या शतकातील मोठे विचारवंत, विख्यात चरित्रकार. गौतम बुद्ध, संत तुकाराम आणि छत्रपती शिवाजी या युगपुरुषांचे ते पहिले महत्त्वाचे चरित्रलेखक.
गुरुवर्य केळूसकरांमुळेच डॉ. आंबेडकरांसारखे नेते समाजास मिळाले. जनात जनार्दन पाहणारे ते ऋषितुल्य प्रज्ञावंत होेते. मामा परमानंद, न्या. रानडे या विचारवंतांनी त्यांच्या लेखणीची व विचारांची त्या काळात प्रशंसा केली.
धर्मशास्त्र, इतिहास, अर्थशास्त्र, समाजशास्त्र, तत्त्वज्ञान, शिक्षणशास्त्र या चौफेर विषयांतील ते पंडित होते. महात्मा फुले यांची सत्यशोधक चळवळ आणि मराठा ऐक्येच्छू सभेसाठी त्यांनी आयुष्यभर काम केले. ते गीता आणि बौद्ध धर्माचे भाष्यकार होते.
पुरोगामी महाराष्ट्राने केळूसकरांच्या एकूण लेखनाची म्हणावी तशी दखल घेतली नाही.
महाराजा सयाजीराव गायकवाड यांनी जशी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे गुण हेरून मदत केली तशीच मदत केळूसकरांनाही केली. गायकवाड ओरिएंटल सिरीजमध्ये ‘गौतम बुद्धांचे चरित्र’ हा ग्रंथ प्रकाशित केला. त्यामुळेच पहिल्यांदा गौतम बुद्धांची ओळख ठळकपणे मराठी वाचकांस झाली.

‘‘गौतम बुद्धांचे चरित्र हा मराठी भाषेतील उत्कृष्ट ग्रंथ आहे.’’
– डॉ. धनंजय कीर